Տեքստիլի բնագավառի սուբյեկտները հայտնվել են անհավասար պայմաններում

Tert.am-ի հետ զրույցում Գյումրում գործող «Լենտեքս» ընկերության ղեկավար Կարեն Գոմցյանն անդրադառնում է Կառավարության կողմից ԱԺ պատգամավոր Սամվել Ալեքսանյանի հետ փոխկապակցված «Ալեքս Տեքստիլ»–ին «գերակա ոլորտում իրականացվող ներդրումային ծրագրի շրջանակներում ներմուծվող տեխնոլոգիական սարքավորումների, դրանց բաղկացուցիչ ու համալրող մասերի, հումքի և նյութերի ներմուծման մաքսատուրքից» ազատելուն:

-Պարո՛ն Գոմցյան, Ձեր ընկերը՝ Վահան Քերոբյանը,ֆեյսբուքյան իր էջում տարակուսանք էր հայտնել հարկերը չվճարելու անհնարինության մասին և, ներկայացնելով նաև Ձեր կարծիքը, գրել է, որ «Ալեքս Տեքստիլ»–ի կողմից հարկերի չվճարումը ոչ այլ ինչ է, քան գերշահույթ ապահովելու միջոց, և ոչ թե «միակ հնարավոր բիզնես մոդել»։ Մի քիչ այլ փակագծեր կբացե՞ք:

-Ծանոթ եմ իմ լավ և Հայաստանի համար սրտացավ ընկերոջ` Վահանի գրառմանը:

Կարծում եմ՝սպառնալով փակել աշխատատեղեր, արտոնյալ բիզնեսմենը շանտաժի է ենթարկում նոր կառավարությանը: Մենք գրեթե 18 տարի է աշխատում ենք Հայաստանում, կառուցել եմ «Լենտեքսը» բացառապես սեփական ուժերով, Գյումրիում գտնվող մեր ավտոտնակից, չեմ օգտվել ոչ մի արտոնությունից, ընդհակառակը` աշխատել եմ ի հեճուկս երկրում գործող արատավոր համակարգերի, բազմաթիվ ստուգումների, և գոյատևել ու զարգացել ենք ամեն տարի, հասել ենք մեծ ծավալների` ամբողջ ծավալով վճարելով մեզ հասանելիք հարկերը: Բավական է նշել, որ այժմ մեր գործարանում աշխատում է 400-ից ավել աշխատող: Գյումրիի պես տառապող ու աղքատ քաղաքի համար, սա մեծ թիվ է, հավատացեք:

Ակնհայտ է, որ եղել է հանցավոր համաձայնություն նախկին իշխանությունների և կոնկրետ մեկ տնտեսվարող սուբյեկտի միջև, որի արդյունքում, խուսափելով իր հարկային պարտավորություններից, տարիներ շարունակ ունենալով անհամեմատ մեծ առավելություններ և արտոնություններ մրցակիցների նկատմամբ, ապահովել է գերշահույթ, զավթել է շուկայի զգալի տոկոսը, դուրս մղել փոքր ու միջին բիզնեսը:

Կարդալով թերթերից մեջբերումներ և հետևելով իրադարձություններին՝ համոզվել եմ, որ այս հանցավոր համաձայնության նպատակն է եղել զավթել ոլորտը տարիների ընթացքում: Այս երևույթը համարում եմ դավադրություն այլ տնտեսվարող սուբյեկտների և պետական բյուջեի նկատմամբ:

-Կառավարության՝«Ալեքս Տեքստիլին» այս արտոնության տրամադրումից հետո համարո՞ւմ եք, որ անհավասար մրցակցային պայմաններում եք հայտնվել և Ձեր գործարանում ու Հայաստանում տեքստիլի արտադրությամբ զբաղվող այլ ընկերությունների ևս պետք է տրվեն նման արտոնություններ:

-Ոչ միայն ես, այլ տեքստիլի բնագավառի բոլոր սուբյեկտները հայտնվել են անհավասար պայմաններում, շատերը փակել են իրենց բիզնեսները, նրանց աշխատակիցները լքել են երկիրը դրա պատճառով: Սակայն չեմ կարծում, որ լուծումը հանցավոր ու դավադիր պայմանավորվածությունը տարածելն է մյուս սուբյեկտների վրա, այլ հակառակը. խնդրո առարկա տնտեսվարող սուբյեկտը պետք է մտնի օրինական դաշտ, և բոլորը պետք է աշխատեն հավասար, օրինական դաշտում: Սակայն, հանցավոր ճանապարհով, այն է` հարկերից խուսափելով, հեշտ և «անվճար» փողերով ոլորտ մուտք գործած ընկերությունը պետք է նախ փոխհատուցի գողացված բյուջետային միջոցները, տնտեսվարող սուբյեկտներին փոխհատուցի նրանցից` հանցավոր, անարդար մրցակցության արդյունքում խլած շուկայական դիրքի համար, և հետո միայն շարունակի իր գործունեությունը: Տրամադրելով նոր արտոնություններ այս սուբյեկտին, և տրվելով շանտաժի` կնշանակի, որ մեր կառավարությունը լռելյայն ընդունում է նրա կողմից թելադրած խաղի կանոնները: Այս պահին «Լենտեքսը» գնահատում է այս դավադրության ու անարդար մրցակցության արդյունքում կրած իր ֆինանսական կորուստները, և տեքստիլի բնագավառում գործող և տուժած այլ տնտեսվարող սուբյեկտների հետ դիմելու է պատկան մարմիններին` իրենց կրած վնասը փոխհատուցելու համար:

-Կարո՞ղ եք թվարկել՝ ի՞նչ հարկատեսակներ եք մուծում և դրանով հանդերձ կարողանո՞ւմ եք չփակել գործարանն ու շահույթ ստանալ:

-Ոչ բարեխիղճ մրցակցության հետևանքով կորցրել ենք մեր ներքին շուկայի զգալի մասը: Նախ և առաջ, մեր ապրանքները արհեստականորեն դուրս մղվեցին «Երևան Սիթի» ցանցից, որի միջոցով, ըստ տարբեր հաշվարկների, կենտրոնացած է երկրի ամբողջ սպառման գրեթե մեկ երրորդը: Այսինքն՝ վաճառքում ունեցած գերիշխող դիրք ունեցող սուբյեկտը իր վաճառասրահներից դուրս մղեց մեր այն արտադրանքը, որի տեսականին նա սկսել էր արտադրել: Ուստի, գոյատևելու համար սկսեցինք շուկաներ փնտրել դրսում: ԵԱՏՄ-ն օգնեց գոյատևելուն, քանի որ մեր ապրանքն իր որակով ու գնով իր ճանապարհն է հարթում ռուսական շուկայում:

Որպես արտահանող՝ մեր հիմնական հարկատեսակը եկամտահարկն է, քանի որ ԱԱՀ-ն հիմնականում հետ է վերադարձվում: Բնականաբար, նաև վճարում ենք շահութահարկ` հիմանական միջոցները ամորտիզացնելուց և ծախսերը հանելուց հետո: Ինչ վերաբերում է մաքսատուրքի արտոնությանը և ԱԱՀ -ի հետաձգմանը, այդ իրավունքից կարող է օգտվել հումք ներմուծող յուրաքանչյուր կազմակերպություն, «Լենտեքսն» էլ է դիմել էկոնոմիկայի նախարարությանը, բայց մինչև հիմա չենք ստացել նման արտոնություն:

Եթե մենք ունենայինք այն արտոնությունները, որը, ըստ մամուլի, պետության հանցավոր պայմանավորվածությամբ տրվել էր մեր մրցակցին (այն է` չվճարել ոչ մի հարկ, չգրանցել ոչ մի աշխատակից) ու նաև տնօրինեինք երկրի ապրանքաշրջանառության 30-35% ապահովող ենթակառուցվածքը, այո, մենք կունենայինք գերշահույթ, աննկարագրելի գերշահույթ: Պետք է լինել բացարձակ անտաղանդ և անարդյունավետ տնտեսվարող սուբյեկտ, որպեսզի այդ պայմաններում աշխատել վնասով:

-Նշեցիք, որ Ձեր հիմնադրած ընկերությունը դուրս է մղվել ամենամեծ սպառումն ունեցող ցանցից, հետևաբար, կխնդրեի բացատրել, թե ո՞րն է այն, և ինչպե՞ս ու ո՞ւմ միջոցով է այդ դուրս մղումը իրականացվել:

-Վերևում արդեն նշեցի: Մեր վաճառքը Հայաստանում նվազել է, մեր գուլպաները և տրիկոտաժը հանվել են «Երևան սիթիից», երբ բացվեց «Ալեքս տեքստիլը» և մենք կորցրեցինք բավականին մեծ վաճառքի ծավալ: Նշեմ, որ այս ցանցը դեռևս վաճառում է մեր կանացի զուգագուլպաները, քանի որ այդ արտադրանքի արտադրությունը ավելի բարդ պրոցես է, և, ըստ երևույթին, նրանք դեռ չեն արտադրում: Բայց դա էլ կարող է լինել ժամանակի հարց:

Կարծում եմ էստեղ օրենսդիրը գործ ունի անելու. չի կարելի մանրածախ առևտրի խոշոր մաս կազմող ընկերությանը թույլատրել, որ ինքը վաճառի միայն իր արտադրանքը, դա ուղակի մրցակցային դիրքի չարաշահում է:

-Այդ դեպքում, ի՞նչ շուկաներում եք Ձեր գործարանի արտադրանքը իրացնում և դրսի ո՞ր շուկաներ եք դիտարկում և կիրարկում որպես արտահանման շուկա: Եվ արդյոք այդ հարցում ևս արհեստական խոչընդոտներ եղե՞լ են:

-2015 թ -ից, մեր արտադրանքն արտահանում ենք ՌԴ և կարողանում ենք մրցել մյուսների հետ մեր ապրանքանիշով, նաև կատարում ենք անհատական պատվերներ: Ռուսաստանի շուկան հիմա ճգնաժամի մեջ է, ռուբլին տատանվում է ու արժեզրկվում, մեր մրցակցային դիրքերը թուլանում են: Մենք բազմիցս ենք բարձրացրել մեր արտարժութային քաղաքականության հարցը նախկին վարչապետների հետ, բայց դրան ոչ մեկ լուրջ չի վերաբերվել, ենթադրում եմ, քանի որ դա կվնասեր ներմուծողներին: Եթե մեր տնտեսական գերակա ուղղությունը արտահանումն է, մեր արտարժութային քաղաքականությունը պետք է լինի ավելի ճկուն: Մենք արտահանման տեսանկյունից լուրջ ռիսկեր ենք տեսնում: ՌԴ-ում, օրինակ՝ այս տարի սպառում իջել է գրեթե 2 անգամ և դա էլ ավելի խիստ ու կարևոր է դարձրել մրցակցությունը ներսում:

-ԵԱՏՄ շուկան գործարանի արտադրանքին հարմա՞ր շուկա է:

-Ընդհանուր առմամբ` այո: Չկան լեզվական խոչընդոտներ, Հայաստանը հայտնի է որպես երկիր, արտադրանքը ունի որոշակի հեղինակություն: Սակայն այդ շուկաները այժմ իրենք էլ անկայուն են, մրցակցություն կա թուրքական և չինական ապրանքերի հետ:

-Տեքստիլի արտադրությունը Հայաստանում զարգացման ի՞նչ հեռանկարներ ունի:

-ժամանակակից աշխարհում կան տեքստիլ ոլորտի հզոր երկրներ, որոնք թելադրում են մոդան, տեխնոլոգիան, ունեն հումք և մեքենաշինություն, բայց, բարեբախտաբար, դրանք չեն գտնվում ԵԱՏՄ -ում և նաև Ռուսաստանը գտնվում է սանկցիաների տակ, մենք կարող ենք օգտվել այս վիճակից` զբաղեցնելու համար մեր դիրքը ԵԱՏՄ շուկայում, որպես բարձր որակի և մատչելի գին ունեցող արտադրանքի երկիր:

Սկազբնաղբյուր՝ http://www.tert.am/am/news/2018/06/02/Karen-gomtsyan/2701455